Bir inşaat mühendisi, şantiyenin kumunu bırakıp plajın kumuyla uğraşmaya kalkarsa sonu ne olur? Hele de bu inşaat mühendisi, Rusya’da inşaat sektörünün patlama yaptığı, Türk şirketlerinin pazarda en büyük pastayı yedikleri bir dönemde Rusya’ya gelip turizm sektörüne girerse buna şaşırmaz mısınız? Böyle bir adım atmaya niyetli bir dostunuz olsa ne akıl verirsiniz?.. Genellemeler için söyleyecek sözümüz yok; ama görünüşte “çılgınca” sayılabilecek bu adımı atan genç işadamı karşımızda oturuyor ve Türkiye sözkonusu olduğunda Rusya pazarında “ikinci büyük” olan şirketin ortağı. Henüz 38 yaşında bu başarıya imza atan isim, Coşkun Yurt. Şirket de Rusya’da artık herkesin bildiği, sektörünün parlayan yıldızı ya da İngilizcesiyle “mercanı”: Coral Travel. Kompas-Pusula dergisi son sayısında bu başarı öyküsünü sayfalarına taşıdı:
Coşkun Yurt 1969 Almanya doğumlu. Bartınlı işçi ailesinin çocuğu olarak 5 yıl yaşar Almanya’da, sonra memlekete döner. Antalya’daki Akdeniz Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nden mühendis diplomasıyla mezun olur. 4 yılını inşaat projelerinde geçirir. Ama sonra arkadaşlıklar sayesinde turizme kapı açar. Yani o tamamen “tesadüfen” turizmci olmuş bir isim. 1992’de bugünkü ortağı Ayhan Bektaş ile Odeon Tours’u kurarlar. “İşi bilen onlardı, onlar turizmin tam göbeğindeydi, ben sonradan turizmci oldum” diyor açıkyüreklilikle. Yurt, bugün Coral Travel’in de sahibi olan OTI Holding’in ortağı.
Hikayenin en başına dönelim: 1990’ların başında, henüz Rus turistlerin Akdeniz sahillerine tek tük geldikleri bir dönemdir. Hedef Avrupalı turisttir. Yurt ve Bektaş, 1994’te Rusya’nın geleceğini görürler ve rotayı kuzeye çevirirler. Coşkun Yurt, işin Rusya ayağının başına geçmek üzere 13 Ekim 1995’te Moskova’ya gelir. Ve geliş o geliş. 12 yıldır Rusya’yı mesken tutan Coşkun Yurt, “Artık vaktimin yüzde 60’ı Rusya’da, yüzde 30’u Türkiye ve diğer Avrupa operasyonlarımızda, yüzde 10’u ise havada, uçarak geçiyor”diyor. Ve geçen bunca zamanın öğrettiği en önemli derslerden birini tek cümleyle özetliyor: “Bu ülkede kendi işinin başında durmazsan başarman mümkün değil”. 1996’daki ilk yıllarında 3 bin kadar turist götürmüşler. Yurt, “O zaman 7-8 bin tur paketi satanlar çok büyük firma sayılırdı” diyor. İlk yıl şirket zarar etmiş.
“1996 yazı Rusya’da çok kritik bir dönemdi. Devlet başkanlığı seçiminde Yeltsin’in kaybedip yerine komünistlerin gelme ihtimali konuşuluyordu. Herkes çok tedirgindi.Yurdışına tatile giderse bir daha ülkeye dönemeyeceğini düşünenler tatile çıkmadı. Biz bile, gidersek geri dönemeyiz korkusuyla Moskova’da oturup bekliyorduk. Ama korkulan olmadı” diye hatırlıyor o zor dönemi. Coral ekibi, herşeye rağmen o dönemde Rusya’nın büyük potansiyelini görmüş. Bir de hızlı büyüp hızlı batan şirketlere bakıp önemli dersler çıkarmışlar:
“Altyapısı sağlam olmadan büyüyenler aynı hızla batar. Biz zarara aldırmadan kurumsallaşmaya, teknolojiye yatırım yapalım. Bizim para kazanacağımız yıllar uzak değil” demişler. 1990’ların ortasında, daha birçok şirketin internet sitesi bile yokken, onlar web sayfasını açıp internet üzerinden satışa bile başlamışlar. Coşkun Yurt, “İstikrarlı, yavaş ama sağlam büyümeyi hedefledik. Bu ülkede sektörümüzün en büyüklerinden biri olabiliriz dedik. Önümüzdeki ağaca değil karşıdaki ormana baktık. İnsan kaynaklarından teknolojiye, müşteri memnuniyetinden satış-pazarlamaya her alanda öncü olduk” diyor.
Zaten bunun sonucunda 2001’de Rusya’da ISO 9001 Kalite Belgesi alan ilk turizm şirketi olmuşlar. “Krizler her zaman yıkım olmaz, bazen fırsat yaratır” diyenler yanılmıyor. Coral Travel’in büyümesi, de 1998 krizinden sonraya denk geliyor. “Biz krize hazırlıklıydık. Büyük devalüasyonun olduğu günlere hesaplarımızda rublelerle yakalanmadık. Aksine Avrupa pazarında sıkıntı olunca, 1999’dan itibaren Rusya’ya ağırlık verdik. Kriz işimize yaradı. Bugün 230 dolara kadar çıkan uçak koltuk maliyeti o zaman 120 dolara kadar inmişti” diye hatırlıyor kriz dönemini.
Şirket “yeni yüzyıla” patlama yaparak girer. Altyapısı hazır olan şirket operasyonunu hızla büyütür. Her yıl ortalama yüzde 50 büyüyerek bugüne gelir.Türkiye pazarına turist yollayan turizm şirketleri arasında “ikinci büyük” olur. Genelde ise Rusya’nın en büyük 10 tur operatörü arasında 4 ya da 5’inci sıraya çıkar. Sadece Türkiye ile başlayan operasyonlara Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Tunus da ekleniyor. Bu yıl da Tayland turları başlıyor.
Şirketin yapısı da şöyle: OTI Holding, tüm şirketleri toplayan bir çatı. Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Bektaş. Başkan Yardımcısı da Rusya operasyonun başındaki Coşkun Yurt. Şirket, Rusya pazarının özelliklerini de analiz ederek üç ayaklı bir yapı kurar. Orta sınıf için, grubun “amiral gemisi” Coral, zengin Ruslar için geceliği birkaç bin dolarlık villaları pazarlayan “A Class” şirketi ve ucuz tur paketleri için de “Sunmar” şirketi.“Blue Sky” adıyla kurulan bilet satış zinciri de Rusya çapında faal.
1996’da Türkiye’ye 3 bin turist götüren şirketin bu yıl sonu hedefi sadece Rusya’dan 360 bin turist. Diğer BDT ve Avrupa operasyonları ile 440 bin turist hedefinin aşılacağı sanılıyor. Gelecek 3 yılda 1 milyon turist ve Rusya’nın tüm büyük şehirlerinden Türkiye’ye direkt uçuş hedefi var.
Coşkun Yurt, “Rusya sürekli değişim halinde olan bir ülke. Değil bir yıl; bir günde, bir saatte bile çok şey değişiyor. Biz de değişime ayak uydurmaya çalışıyoruz.Altyapısı sağlam olmayan şirketler bu pazarda kolay tutunamaz” diyor. Yurt’a, bir Türk şirketi olarak Rusya pazarında bu büyüklükte iş yapmanın özel zorlukları olup olmadığını olmadığını soruyoruz. “Hukuki zeminde, şeffaf bir şekilde işinizi yapıyorsanız sorunları aşıyorsunuz. Bizim her yerde alınmız açık, örnek bir şirketiz. Burada iş yapanlar illegal yollardan uzak durmalı.Pazar da bu yönde değişiyor. Artık siz illegal yöntemlerle iş yapıyorsanız kısa sürede çıban başı gibi ortada kalıyorsunuz ve bedelini ödüyorsunuz” diye cevaplıyor.
Coşkun Yurt’a göre Rusya’nın gidişatından endişe duymak için bir neden yok; aksine artan zenginlikle ve alım gücüyle birlikte herşey daha güzel olacak. Ancak “yeni dönemin” şartlarını hatırlatıyor: “Kesinlikle ürününüz kaliteli olacak, kesinlikle marka olacaksınız ve kesinlikle kurumsallaşacaksınız”.
Yurt, Türkiye’nin Rus turistlere çok iyi hizmet verdiğini, müşteri memnuniyetinde çok başarılı olduğumuzu, arada bir yaşanan sorunların “beklentileri çok yükseltmekten” kaynaklandığını düşünüyor.
“Dünyada bizdeki düzeyde all inclusive servis veren, bizdeki kalitede otelleri bu kadar makul fiyatlarla satan bir ülke yok. Biz gerçekten çok iyiyiz. Ama bazen turistlerin beklentileri, o kadar yükseltiliyor ki, aslında dört dörtlük olan hizmetler bile o beklentileri karşılayamıyor. Yoksa Türkiye’nin potansiyeli çok daha yüksek. Yılda 20 milyon turist çok değil, biz 40-50 milyon turiste rahatlıkla ulaşabiliriz” diyor.
İnşaat mühendisi olarak eğitilen, Rusya turizm pazarının tam ortasında geçen 12 yıllık “özel eğitim” ile usta turizmci olan Coşkun Yurt, artık Moskovalı olmuş. Buaradaki tempoyu, enerjiyi, başka yerde bulamadığını söylüyor. “Türkiye’deki ofisimde kendimi, tatilde hissediyorum, dinleniyorum. Moskova’nın büyüsü hiçbir yerde yok” diyor. |